In de overgang verandert er veel tegelijk: je slaap, je energie, je stemming en hoe stevig je je in je lichaam voelt. Pilates lost dat niet op. Wat het wel doet is je een paar keer per week terugbrengen bij je houding, je adem en je kracht. Dat is geen wondermiddel. Het is wel precies het stuk waar veel vrouwen in deze jaren het meeste aan hebben, omdat het het enige stuk is waar je zelf aan de knoppen zit.
Even vooraf: wij zijn geen medisch instituut en dit is geen medisch advies. Wat je hier leest komt uit de lessen en uit de gesprekken die ik daar voer. Klachten die je dwarszitten horen thuis bij je huisarts, en voor je bekkenbodem bij een bekkenfysiotherapeut.
Wat er in deze jaren verschuift
De overgang is geen moment maar een periode, vaak van een jaar of zeven, waarin je hormoonhuishouding geleidelijk verandert. Geen twee vrouwen ervaren het hetzelfde. Toch komen er vier dingen steeds terug in wat vrouwen mij vertellen.
Je slaapt onrustiger
Wakker worden om drie uur, klam, en dan niet meer wegkomen. Slecht slapen kleurt daarna je hele dag: je hebt minder zin om te bewegen, je eet anders, je bent korter van stof. Het is vaak niet de zwaarste klacht op papier, maar wel degene die het meeste doorwerkt.
Kracht en houding vragen meer onderhoud dan vroeger
Vanaf een jaar of veertig verlies je geleidelijk spiermassa als je er niets aan doet, en rond de overgang gaat dat bij veel vrouwen sneller. Je merkt het niet aan de weegschaal maar aan kleine dingen: een boodschappentas die zwaarder voelt, opstaan uit een lage bank, een rug die na een dag zitten meer klaagt.
Je bekkenbodem meldt zich
Urineverlies bij niezen, hoesten of rennen naar de trein hoort bij de klachten die veel vrouwen rond deze leeftijd voor het eerst krijgen, of opnieuw, jaren na hun bevallingen. Het is veel voorkomend en het is tegelijk geen klacht waar je mee hoeft te blijven zitten.
Je stemming en je hoofd schommelen
Kort lontje, minder scherp, soms somber zonder aanwijsbare reden. Veel vrouwen schrikken daar meer van dan van de lichamelijke kant, omdat het voelt alsof je jezelf even kwijt bent.
Wat pilates hier wel en niet aan doet
Ik vind het belangrijk om dat scherp te houden, want er wordt in deze markt van alles beloofd.
Wat het wel doet
- Je wordt sterker waar het telt. Pilates werkt op je diepe buikspieren, je rug, je bilspieren en je houding. Dat is precies het gebied dat bepaalt hoe je je in dagelijkse bewegingen voelt.
- Je traint je balans. Beheerst bewegen op één been, gecontroleerd overgaan van de ene houding naar de andere: saai om op te schrijven, en van alles wat we doen misschien wel het meest waardevol voor later.
- Je bekkenbodem doet mee. Niet als los oefeningetje, maar gekoppeld aan je ademhaling, zoals het in het echt ook werkt.
- Je komt tot rust. Drie kwartier waarin niemand iets van je wil en je alleen maar hoeft te voelen hoe het gaat. Veel vrouwen zeggen dat ze daarna prettiger slapen. Ik beloof dat niet, ik hoor het vaak.
Wat het niet doet
- Het is geen behandeling voor opvliegers, nachtzweten of hormonale klachten, en het vervangt geen enkel gesprek met je huisarts over hormoontherapie of medicatie.
- Het is niet de snelste weg naar gewichtsverlies. Pilates is opbouwend en beheerst, geen calorieënverbrander.
- Het is op zichzelf geen botprogramma. Voor je botten telt daarnaast beweging waarbij je je eigen gewicht draagt, en dat overleg je bij vastgestelde botontkalking met je arts.
Wat ik in de lessen merk
Het eerste dat me opvalt is hoeveel vrouwen zich verontschuldigen voordat we begonnen zijn. Voor hun conditie, voor een slechte nacht, voor het feit dat ze er zo lang niet aan toe zijn gekomen. Ik hoor het bij vrouwen van dertig ook wel, maar rond de vijftig is het bijna een gewoonte geworden. Dat verdwijnt meestal in een week of drie, en dat is voor mij een net zo goed teken van vooruitgang als een steviger houding.
Wat ik verder merk: de opvliegers zijn een gegeven geworden in de les. Er is een vrouw die halverwege haar vest uittrekt, even bij het raam gaat staan en daarna gewoon weer aanschuift. Niemand kijkt op. Toen ze de eerste keer kwam zei ze dat ze hier juist om die reden bijna niet was gekomen, omdat ze in een sportschool niet zou weten waar ze moest kijken. Precies daarom houden we het klein.
En dan is er iets wat me elke keer weer verrast. Vrouwen komen bijna nooit binnen met het doel om sterker te worden. Ze komen omdat ze minder in hun hoofd willen zitten, of omdat ze zich in hun eigen lichaam een beetje een vreemde zijn gaan voelen. Sterker worden gebeurt daarna vanzelf, en het is meestal niet het eerste dat ze na zes weken noemen. Wat ze wel noemen: dat ze de trap oplopen zonder erbij na te denken, en dat ze weer weten hoe ze staan.
Hoe zo een les er bij ons uitziet
We trainen in kleine groepen, en dat is geen sfeerkeuze maar een praktische. In deze fase is je dagvorm het uitgangspunt, en dat kan alleen als ik zie hoe je erbij loopt. Heb je slecht geslapen, dan wordt het een rustigere les. Zit je vol energie, dan mag er meer bij.
In Landsmeer geven we mat-pilates buiten, op Sportpark Landsmeer, met maximaal acht vrouwen. Een les kost €20 en een proefles kost €10, dus je kunt het gewoon een keer proberen. Vanaf november 2026 komt daar de studio in Badhoevedorp bij: een eigen souterrain onder ons huis, met een eigen ingang, waar niemand naar binnen kan kijken. Reformer-pilates, maximaal twee vrouwen per les, elk op een eigen toestel. De prijzen daarvoor volgen nog. Op onze pilatesstudio in Badhoevedorp lees je hoe het eruit gaat zien.
Wil je eerst rustig lezen wat we specifiek voor deze fase doen, kijk dan op onze pagina over pilates in de overgang of, als je wat verder bent, op pilates voor vrouwen 50 plus.
Wanneer je eerst bij je huisarts langsgaat
Bewegen is fijn, maar het is niet het antwoord op alles. Maak een afspraak met je huisarts bij hevig of langdurig bloedverlies, bij bloedverlies nadat je een jaar niet meer ongesteld bent geweest, bij klachten die je dagelijks leven flink beperken, bij hartkloppingen, bij pijn bij het bewegen of vrijen, en bij een sombere stemming die aanhoudt. Voor urineverlies of een zwaar gevoel in je onderbuik is de bekkenfysiotherapeut het juiste adres. Dat zijn geen dingen om in een pilatesles op te lossen, en ik zal je daar ook altijd voor doorverwijzen.
Twijfel je of dit iets voor je is? Kom een keer meedoen. Een proefles kost €10 en je zit nergens aan vast.
Veelgestelde vragen
- Helpt pilates tegen opvliegers?
- Pilates is geen behandeling voor opvliegers en wij beloven daar niets over. Wat vrouwen ons wel vertellen is dat rustig bewegen en bewust ademen helpen om een opvlieger kalmer door te komen, en dat het fijn is om te trainen op een plek waar je gewoon even kunt stoppen en een raam open kunt zetten. Heb je veel last van opvliegers, bespreek dat met je huisarts.
- Ik heb nooit gesport. Kan ik hier op mijn vijftigste nog aan beginnen?
- Ja. Een groot deel van de vrouwen in onze lessen is nooit een sporter geweest, of is er twintig jaar geleden mee gestopt. Pilates begint bij ademhaling, houding en kleine bewegingen, dus je hoeft geen conditie of ervaring mee te nemen. In een groep van maximaal acht in Landsmeer, en maximaal twee in de studio in Badhoevedorp, kan ik de oefeningen aanpassen aan waar jouw lichaam nu staat.
- Is pilates genoeg om mijn botten sterk te houden?
- Pilates traint vooral kracht, houding, balans en beheerste beweging, en balans is in deze fase belangrijk omdat vallen de grootste oorzaak van botbreuken is. Voor de botten zelf wordt daarnaast meestal beweging aangeraden waarbij je je eigen gewicht draagt, zoals stevig wandelen, en krachttraining. Is er bij jou botontkalking vastgesteld, overleg dan met je huisarts wat verstandig is en laat het mij weten, dan houden we daar in de les rekening mee.
- Ik verlies soms urine bij niezen of springen. Kan ik gewoon meedoen?
- Ja, en het is goed om het bij de start even te melden. Dan sla je de oefeningen over die veel druk naar beneden geven en werken we juist rustig aan je bekkenbodem en je ademhaling. Urineverlies is veel voorkomend rond de overgang, maar het is geen klacht waar je zomaar mee hoeft te leven: een bekkenfysiotherapeut kan beoordelen wat er speelt, en daar heb je in Nederland geen verwijzing voor nodig.
- Hoe vaak zou ik moeten komen om iets te merken?
- Twee keer per week is de lijn waarop de meeste vrouwen na vier tot zes weken verschil merken in kracht en houding. Eén keer per week is zeker zinvol, zeker in een fase waarin je energie wisselt, alleen gaat de opbouw dan langzamer. Belangrijker dan het aantal is dat je het volhoudt in een tempo dat bij deze periode past.